Dikkat eksikliği- hiperaktivite bozukluğu olan çocukların en başta gelen özellikleri, bilişsel katılım gerektiren etkinlikleri sürdürememe ve bir işi tamamlayamadan diğerine geçme eğilimiyle birlikte düzensiz, kontrolsüz, aşırı hareketliliktir.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun okul öncesi belirtilerine bakıldığında aşırı hareketlilik ilk göze çarpan belirtidir. Durdurulamayan hareketlilik, tutturma, ısrarcı olma, tırmanma ve etrafı kurcalama gibi davranışlar ön plandadır. Çoğu zaman sırasını bekleme güçlüğü vardır, başkalarının sözünü keser veya yaptıklarının arasına girer. Sabırsızca davranışlar sergilerken oldukça fazla konuşurlar. Yaptıkları aktiviteden çabuk sıkılırlar, etkinliklerde kurallara uymadıkları, kendi istedikleri gibi davrandıkları ve kurallara uymadıkları için akranlarıyla uyum problemleri yaşarlar. Motor becerileri akranlarına oranla daha geridedir. Dikkat etme ve dikkatini sürdürme konusunda güçlük çekerler. Çevredeki ses ve hareketler kolayca dikkatini dağıtır. Yaptıkları aktiviteleri bitirmeden bırakma ve görevleri erken terk etme de sık rastlanan özellikleri arasındadır. Dikkatini uzun süre yoğunlaştıramaması, öğrenme konusunda güçlük yaşamasına ve daha sonraki zamanlarda okul başarısızlığına neden olabilir.
Başlangıç yaşı her ne kadar 3-4 yaş olarak belirtilse de belirtiler daha küçük yaşlarda izlenebilir. Bebekliklerinde anne babalar tarafından huysuz, uykusuz, güç bir bebek olarak tanımlanırlar. Yürümeye başladıktan sonra çok yorucu bir çocuk olarak nitelendirilirler.
Okul öncesi küçük çocukların hareketli olmaları ve dikkatlerini uzun süre sürdürememeleri beklenen bir durumdur. Ancak gelişimin bir parçası olan bu durum bazen bir sorunun belirtisi olabilir. Sorun oluşmaya başladığında fark edebilmek erken tanı ve tedaviyi sağlar.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun belirtilerini erken dönemlerde gösteren çocuklarda ileride daha fazla sorunla karşılaşma risklerinin daha fazla olduğu ve görülen problem davranışlarında daha inatçı olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle durumun kontrol altına alınması ve yaşanacak zorlukları en aza indirmek için detaylı değerlendirmeler yapılarak Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun tanınması ve tedavi sürecine başlanması oldukça önemlidir.
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu doğru ve erken tanı konulduğunda son derece hızlı ve kolay tedavi edilebilen bir bozukluktur. İlaç tedavisi, anne-baba eğitimi, bireysel veya grup çalışmaları dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun tedavisinde sık olarak kullanılan yöntemlerdir.
Betül ARI
Psikolog
Dikkat Eğitmeni