Duyu bütünleme bozukluğu, serebral palsili, otizmli, dikkat eksikliği ve hiperaktivite olan bireyler, erken doğan çocuklar ve bazen normal gelişim gösteren çocuklar veya bebekler duyu bütünleme / duyusal işlemleme semptomları, anormal derecede, azalmış ya da artmış olabilir. Duyusal işleme bozukluğu, bir çocuğun yürürken beceriksiz görünmesine neden olabilir. Kalem kontrolü gibi ince motor becerilerde zorluk yaratabilir ve bu da yazma becerisinde gecikmeye yol açabilir. Duyu bütünleme bozukluğu, zihinsel ve fiziksel dikkat dağınıklığına veya yorgunluğa yol açan aşırı hassasiyetlere veya yetersiz hassasiyetlere de neden olabilir. Görme, işitme ve denge ile ilgili sorunlar, duyu bütünleme terapisi yoluyla ele alınabilir. Duyu bütünleme bozukluğu / duyusal işleme bozukluğu ise bu süreçte yaşanan bazı sorunlardır. Terapi, çocukların duyusal girdiyi yorumlamalarına, ilgisini anlamalarına, özellikle genellikle kontrolleri dışındaki dış uyaranlara yanıt vermelerine yardımcı olmak için tasarlanmıştır. Örneğin, çocuktan top gibi bir nesneyi alması için terapi istenebilir. Çocuk topu görmesine ve ne için kullanıldığını anlamasına rağmen, görsel yanlışlar nedeniyle topu tanıyamayabilir. Çocuk, dokunmaya karşı aşırı hassasiyet veya duyuları kullanma eksikliği nedeniyle topun ağırlığını veya dokusunu da yanlış algılayabilir.

DUYU BÜTÜNLEME BOZUKLUĞUNUN BELİRTİLERİ

Çocuğunuz aşağıdaki belirtilerden herhangi birini gösteriyorsa, Duyu Bütünleme Bozukluğu / Duyusal İşleme Bozukluğu olabilir. En kısa sürede Ergoterapiste başvurunuz.

Dokunmaya, harekete, görüntülere veya seslere aşırı duyarlı

• Sinirlilik veya dokunmadan çekilme
• Belirli kumaş veya yiyecek dokularından kaçınma
• Sesler, görüntüler veya kokularla dikkatin dağılması
• Hareket faaliyetlerine olumsuz tepkiler

Azalmış Duyusal Tepki

• Yoğun duyusal uyaranlar arar: dönme, nesnelere çarpma veya kendine zarar verme davranışları
• Acı veya vücut pozisyonundan habersiz görünüyor

Alışılmadık derecede yüksek veya düşük aktivite seviyesi

• Sürekli hareket halinde veya yavaş etkinleşir, kolayca yorulur
• Çok yüksek veya çok düşük arasında değişebilir

Koordinasyon sorunları

• Büyük veya ince motor aktivitelerle ilgili zorluklar
• Zayıf denge
• İstemeden oyuncakları kırar
• Bilinmeyen görevlerle ilgili zorluk

Doğru davranışı organize etmede güçlük

• Dürtüsel
• Dikkat dağıtıcı
• Görevlere yaklaşımda çok az planlama gösterir
• Değişikliklere uyum sağlama veya faaliyetler arasında geçiş yapma zorluğu
• Zorluk veya başarısızlıkla karşılaşıldığında hayal kırıklığı, saldırganlık veya geri çekilme
• Zor uyku düzeni
• Kolayca üzülür
• Üzüntülerden kurtulmak için yavaş

Zayıf benlik algısı

• Zor olacağını düşündüğü faaliyetleri reddeder
• Bazı görevlerin diğerlerinden daha zor olduğunu biliyor ama nedenini bilmiyor
• Tembel, sıkılmış veya motivasyonsuz görünebilir
• Zor olan görevlerden kaçınmaya başlayabilir
• İnatçı, manipülatif veya baş belası olarak etiketlenebilir

Tipik olarak, duyu bütünleme bozukluğu / duyusal işleme bozukluğu olan bir çocuk, yukarıdaki işaretlerden birden fazlasını gösteren bu sorun alanlarının bir takım yıldızına sahip olacaktır. Ele alınmazsa, bu sorunlar zayıf benlik saygısı, akran ilişkilerinde zorluk ve zayıf öz düzenleme ile sonuçlanabilir.

DUYU BÜTÜNLEME BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARDA TERAPİNİN HEDEFLERİ ŞUNLARDIR

• Algılama sorunları olan çocuklara karışık mesajları ayıklamada yardımcı olun
• Duyulara bağlı faaliyetlere katılımı teşvik eden fiziksel bir ortam yaratın
• Bir çocuğun belirli duyusal algılarının genel fiziksel, sosyal, insani gelişimini nasıl etkilediğini belirleyin.
• Çocukların çevrelerini keşfetmelerine, öğrenmelerine duyularını geliştirmelerine olanak tanıyan etkinlikleri teşvik edin.
• Düzensiz algının neden olduğu engelleri belirleyin, ortadan kaldırın
• Çoklu duyumları düzenleyen, arka plan uyaranlarını filtreleyen, algı eksikliklerini telafi eden yeni duyusal işleme yaklaşımları uygulayın
• Çocuğun vücut pozisyonu ve işlevi hissini geri kazandırma (vestibüler ve propriyosepsiyon olarak da bilinir)
• Motor planlama (praksis) yeteneklerini eski haline getirin, böylece bir çocuk hareketi planlamak, başkalarının hareketlerine cevap vermek ve vücudun uzay ile ilişkisini anlamak için kendi duyularına odaklanabilir.

DUYUSAL ALGISIYLA MÜCADELE EDEN ÇOCUK BELİRTİLERİ

• Oturma ya da ayakta rahatsızlık
• Çok sıcağı ya da çok soğugu hissetmemek
• Yüksek ya da düşük fiziksel aktivite seviyeleri
• Bir görevi gerekli fiziksel işlevle ilişkilendirememe
• Uygunsuz fiziksel tepkiler
• Eksik ya da fiziksel koordinasyon
• Dış olaylara çok az tepki
• Kendine güvensiz
• Dokunmak için aşırı hassasiyet ya da düşük hassasiyet
• Huzursuzluk ya da davranış sorunları
• Konuşma gecikmeleri
• Dokulara, yiyeceklere ya da sese güçlü tepkiler

DUYU BÜTÜNLEME TERAPİSİNİN FAYDALARI

• Eylemi, sonucu önceden tahmin ettirir
• Duyusal girdiyi doğru şekilde yorumlatır
• Fiziksel denge, mekan duygusu yaratır
• Olumlu davranış kalıpları geliştirir
• Korkuyu ortadan kaldırır
• Oyunu, sosyalleşmeyi teşvik eder
• Duyusal savunmayı azaltır
• Girdi intoleransını en aza indirir
• Olumsuz fiziksel reaksiyonları azaltır

Ebeveynler ve bakıcılar da çocuklarıyla verimli bir şekilde nasıl etkileşim kuracaklarını öğrendikleri beraberinde ilişkiyi büyük ölçüde geliştirdikleri için duyu bütünleme terapisinden yararlanırlar.

DUYU BÜTÜNLEME TEDAVİSİNİ KİMLER YAPAR?

Duyu Bütünleme Bozukluğu’nda duyu bütünleme terapisini genellikle Ergoterapistler bir müdahale aracı olarak Ergoterapi seanslar içerisinde kullanmaktadır. Ergoterapi lisans eğitimden mezun bir Ergoterapist duyu bütünleme terapisi yapar. Ayrıca eğitim almış fizyoterapist veya dil ve konuşma terapistleri de duyu bütünleme terapisi yapabilir.

Rabia CENGİZ 

Ergoterapist

Duyu Bütünleme Bozukluğu Nedir? yazısı ilk önce Yaşım Çocuk üzerinde ortaya çıktı.